श्रीनगर,दि.५: जम्मू-काश्मीरमधील उग्रवादाच्या काळात (१९९० च्या दशकात) कश्मीरी हिंदू लेखक आणि कवी सर्वानंद कौल ‘प्रेमी’ आणि त्यांच्या मुलाची (वीरेंद्र कौल) करण्यात आलेली अत्यंत निर्घृण हत्या पुन्हा एकदा चर्चेत आली आहे. तब्बल ३६ वर्षांनंतर या प्रकरणाची फाईल पुन्हा उघडण्यात आली असून, राज्य तपास यंत्रणा (SIA) या प्रकरणाचा सखोल तपास करत आहे.
उपराज्यपाल मनोज सिन्हा यांच्या निर्देशानंतर उग्रवादाच्या काळातील अशा जुन्या व फाईलींमध्ये दबून गेलेल्या हत्याकांडांचा फेरतपास सुरू करण्यात आला आहे. त्या पार्श्वभूमीवर एसआयएने (SIA) जम्मू आणि काश्मीरमधील अनेक ठिकाणी छापे टाकून पुरावे गोळा करण्यास सुरुवात केली आहे.
कोण होते सर्वानंद कौल ‘प्रेमी’?
शिक्षक आणि विचारवंत: सर्वानंद कौल प्रेमी हे केवळ एक प्रसिद्ध कवी आणि लेखक नव्हते, तर ते एक सामाजिक कार्यकर्ते आणि शिक्षणतज्ज्ञही होते. १९७९ मध्ये ते शिक्षण विभागातून निवृत्त झाले होते.
सामाजिक सलोख्याचे प्रतीक: अनंतनाग जिल्ह्यातील मट्टन/डुरू भागात राहणारे सर्वानंद कौल यांचा स्थानिक मुस्लिम आणि हिंदू अशा दोन्ही समुदायांमध्ये मोठा आदर होता. ते परस्पर सौहार्द आणि भाईचाऱ्याचे प्रतीक मानले जात असत.
घाटी न सोडण्याचा निर्णय: १९९० च्या दशकात जेव्हा दहशतवाद पराकोटीला पोहोचला होता आणि कश्मीरी पंडितांचे मोठ्या प्रमाणावर पलायन सुरू होते, तेव्हा सर्वानंद कौल यांनी आपली जन्मभूमी सोडून न जाण्याचा निर्णय घेतला. संपूर्ण गावात विस्थापनाच्या काळात तेथेच ठाम राहणारे ते एकमेव कश्मीरी पंडित कुटुंब होते.
कशी झाली निर्घृण हत्या?
एप्रिल १९९० मध्ये काही सशस्त्र अतिरेकी सर्वानंद कौल यांच्या घरी आले. आपल्या कमांडरला त्यांना भेटायचे आहे, असे सांगून त्यांनी कौल आणि त्यांचा मुलगा वीरेंद्र या दोघांना सोबत नेले. कौल यांनी त्या सशस्त्र लोकांवर विश्वास ठेवला आणि ते त्यांच्यासोबत गेले.
परंतु, दोघेही जिवंत परतले नाहीत. काही दिवसांनंतर सर्वानंद कौल आणि त्यांच्या मुलाचे मृतदेह एका झाडाला लटकलेल्या अवस्थेत आढळून आले. हत्या करण्यापूर्वी त्यांना अत्यंत क्रूरपणे यातना देण्यात आल्या होत्या आणि गोळ्या झाडण्यात आल्या होत्या.
३६ वर्षांनंतर तपासाला गती
या घटनेनंतर अनंतनागच्या डुरू पोलीस ठाण्यात गुन्हा दाखल झाला होता, परंतु उग्रवादाच्या भीषण वातावरणात आणि प्रशासकीय उदासीनतेमुळे हा तपास फाईलींमध्येच गाडला गेला.
आता जम्मू-काश्मीरचे उपराज्यपाल मनोज सिन्हा यांनी अशा सर्व जुन्या अनसुनावणी झालेल्या प्रकरणांची चौकशी करण्याचे आदेश दिल्यानंतर एसआयएने (SIA) या प्रकरणाची सूत्रे हाती घेतली आहेत. सरला भट्ट हत्याकांड आणि वंधामा नरसंहारासोबतच सर्वानंद कौल ‘प्रेमी’ हत्याकांडाचाही आता वेगाने तपास केला जात आहे. तसेच पीडित कुटुंबांना न्याय मिळावा आणि दोषींना शिक्षा व्हावी यासाठी प्रशासनाकडून पावले उचलली जात आहेत.
