नवी दिल्ली,दि.७: आजकाल देशात ‘डिजिटल अटक’ (Digital Arrest) करणाऱ्या सायबर गुन्हेगारांचे जाळे वेगाने पसरत आहे. नुकत्याच समोर आलेल्या एका धक्कादायक घटनेत, सायबर ठगांनी एका व्यक्तीला फक्त फोन कॉलवरून भीती दाखवून तब्बल १ कोटी ४६ लाख रुपयांचा (1 Crore 46 Lakh Rupees) गंडा घातला आहे. हा नवा गेम प्लॅन पाहून पोलीस आणि तपास यंत्रणाही चक्रावून गेल्या आहेत.
काय आहे नेमकी घटना? (What is the Incident?)
सायबर गुन्हेगारांनी पीडित व्यक्तीला सरकारी अधिकारी (Government Official) किंवा तपास यंत्रणेचे कर्मचारी असल्याचे भासवून कॉल केला. “तुमच्या नावावर बेकायदेशीर कृत्य किंवा मनी लाँड्रिंगचा (Money Laundering) गुन्हा दाखल झाला असून तुम्हाला अटक होऊ शकते,” अशी भीती त्यांना घालण्यात आली.
त्यानंतर स्काईप किंवा इतर व्हिडिओ कॉलिंग ॲप्सच्या (Video Calling Apps) माध्यमातून पीडित व्यक्तीला २४ तास पाळत ठेवून घरातच ‘डिजिटल अटक’ (Digital Arrest) करण्यात आले. कायदेशीर कारवाई आणि समाजात होणाऱ्या बदनामीच्या भीतीपोटी पीडित व्यक्तीने गुन्हेगारांच्या खात्यात एकूण १ कोटी ४६ लाख रुपये ट्रान्सफर (Money Transfer) केले.
‘डिजिटल अटक’ म्हणजे काय? (What is Digital Arrest?)
हा सायबर गुन्हेगारांचा (Cyber Criminals) फसवणूक करण्याचा एक नवीन आणि अत्यंत धोकादायक मार्ग आहे.
गुन्हेगार सामान्य नागरिकांना फोन करून आपण सीबीआय (CBI), ईडी (ED), पोलीस किंवा कस्टम्स (Customs Department) अधिकारी असल्याचे सांगतात.
ते खोटे पोलीस स्टेशन किंवा सरकारी कार्यालयाचा सेट तयार करून व्हिडिओ कॉल करतात. त्यानंतर कायदेशीर कारवाईची भीती दाखवून समोरच्या व्यक्तीला कॅमेऱ्यासमोरून न हलण्याची आणि कोणाशीही संपर्क न साधण्याची धमकी देतात. यालाच ‘डिजिटल कैद’ किंवा ‘डिजिटल अटक’ असे म्हटले जाते.
स्वतःचा बचाव कसा करावा? (How to Stay Safe?)
महत्त्वाची टीप: भारतात कोणत्याही तपास यंत्रणेला किंवा पोलिसांना व्हिडिओ कॉलद्वारे कोणालाही ‘डिजिटल अटक’ करण्याचा अधिकार नाही. कायदा आणि सुव्यवस्थेमध्ये (Law and Order) अशी कोणतीही संकल्पना अस्तित्वात नाही, हे लक्षात ठेवा.
घाबरू नका, पडताळणी करा: जर कोणी असा फोन करून पैशांची मागणी केली, तर घाबरून न जाता तातडीने फोन कट करा. संबंधित विभागाच्या अधिकृत हेल्पलाइन नंबरवर (Official Helpline Number) संपर्क साधून खात्री करा.
वैयक्तिक माहिती शेअर करू नका: अनोळखी व्यक्तींसोबत बँकेचे तपशील (Bank Details), आधार कार्ड, पॅन कार्ड किंवा कोणताही ओटीपी (OTP) शेअर करू नका.
तातडीने तक्रार नोंदवा: जर तुम्ही अशा कोणत्याही सायबर फसवणुकीचे (Cyber Fraud) बळी ठरलात, तर त्वरित राष्ट्रीय सायबर गुन्हे हेल्पलाइन क्रमांक १९३० (1930) वर कॉल करा किंवा केंद्रीय गृह मंत्रालयाच्या अधिकृत सायबर पोर्टलवर (http://www.cybercrime.gov.in) आपली तक्रार नोंदवा (File a Complaint).
सतर्कता आणि जागरूकता (Awareness and Alertness) हाच सायबर गुन्ह्यांपासून वाचण्याचा एकमेव प्रभावी उपाय आहे.
