सोलापूर,दि.७: भारतीय रेल्वेतून प्रवास करताना एसी (AC) कोचची निवड मोठ्या प्रमाणावर केली जाते. मात्र, सणासुदीच्या काळात किंवा गर्दीच्या वेळी अनेकदा पूर्ण कन्फर्म तिकीट न मिळता ‘आरएसी’ (RAC – Reservation Against Cancellation) तिकीट मिळते. अशा वेळी एसी डब्यात मिळणाऱ्या सुविधांवरून, विशेषतः ‘बेडरोल’ (चादर, उशी, ब्लँकेट आणि टॉवेल) मिळण्याबाबत प्रवाशांमध्ये नेहमीच संभ्रम असतो. या समस्येवर भारतीय रेल्वेचे स्पष्ट नियम असून प्रत्येक प्रवाशाला आपल्या हक्कांची माहिती असणे अत्यंत गरजेचे आहे.
आरएसी तिकिटावर बेडरोल मिळतो का?
होय, रेल्वेच्या अधिकृत नियमांनुसार एसी कोचमध्ये आरएसी तिकीट असणाऱ्या प्रवाशांनाही बेडरोलचा संच मिळण्याचा पूर्ण अधिकार आहे.
अनेक प्रवाशांचा असा गैरसमज असतो की एका सीटवर दोन आरएसी प्रवासी बसत असल्याने बेडरोल फक्त एकालाच मिळेल किंवा अर्धाच मिळेल. परंतु, नियमानुसार दोन्ही प्रवाशांनी तिकिटाचे पूर्ण भाडे (ज्यात बेडरोल शुल्काचा समावेश असतो) दिलेले असल्यामुळे दोघांनाही स्वतंत्र आणि पूर्ण बेडरोल सेट मिळणे बंधनकारक आहे.
रेल्वेचे महत्त्वाचे नियम सविस्तर:
स्वतंत्र बेडरोल सेट: आरएसी तिकिटावर एका सीटवर दोन प्रवासी बसत असले, तरी ट्रेन अटेंडंटने दोन्ही प्रवाशांना स्वतंत्र बेडरोल सेट दिले पाहिजेत. यात दोन चादरी, एक उशी, एक ब्लँकेट आणि एक फेसवॉश टॉवेलचा समावेश असतो.
अतिरिक्त शुल्काची गरज नाही: जर तुमच्या तिकिटात बेडरोल चार्जेस समाविष्ट असतील, तर त्यासाठी अटेंडंटला किंवा इतर कोणालाही वेगळे पैसे देण्याची अजिबात गरज नाही.
विशेष गाड्यांचे नियम (उदा. गरीब रथ): ज्या गाड्यांमध्ये तिकिटासोबत बेडरोल शुल्क समाविष्ट नसते, तिथे आरएसी असो वा कन्फर्म, प्रवाशांना ठरलेले शुल्क देऊन स्वतंत्रपणे बेडरोल बुक करावा लागतो.
अटेंडंटने बेडरोल देण्यास नकार दिल्यास काय करावे?
अनेकदा ट्रेनमधील अटेंडंट साठा कमी असल्याचे किंवा आरएसी सीट असल्याचे सांगून बेडरोल देण्यास टाळाटाळ करतात. अशा वेळी प्रवासी खालील पर्यायांचा वापर करून तक्रार करू शकतात:
१. टीटीई (TTE) कडे तक्रार: सर्वात आधी संबंधित डब्याचे टीटीई किंवा कोच अटेंडंट इन्चार्ज यांच्याकडे थेट संपर्क साधा.
२. रेल्वे हेल्पलाईन १३९ (139): तुमच्या मोबाईलवरून १३९ वर कॉल करून थेट बेडरोल न मिळाल्याची तक्रार नोंदवा.
३. रेल मदत ॲप (RailMadad App): रेल्वेच्या ‘RailMadad’ ॲपवर किंवा http://railmadad.indianrailways.gov.in या वेबसाईटवर पीएनआर (PNR) नंबर टाकून तक्रार दाखल करा.
४. ट्विटर/एक्स (X – @RailMinIndia): रेल्वे मंत्रालय आणि संबंधित विभागाला टॅग करून पीएनआर नंबरसह त्वरित मेसेज करा. तक्रार नोंदवल्यानंतर रेल्वे प्रशासनाकडून पुढील स्थानकावर बेडरोल उपलब्ध करून दिला जातो.
आरएसी तिकिटावर प्रवास करताना रेल्वेचा हा नियम लक्षात ठेवा आणि प्रवासादरम्यान आपल्या हक्काचा बेडरोल नक्की मागून घ्या.
