मुंबई,दि.२: पश्चिम आशियातील संघर्ष आता एका निर्णायक वळणावर पोहोचला आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी बुधवारी मोठी घोषणा करताना सांगितले की, “इराणवरील अमेरिकन लष्करी कारवाई पुढील दोन ते तीन आठवड्यांत संपण्याची शक्यता आहे.” मात्र, हे सांगतानाच त्यांनी मित्रदेशांना इशारा दिला की, इंधनासाठी होर्मुझ सामुद्रधुनीवर अवलंबून असलेल्या देशांनाच आता या मार्गाच्या सुरक्षेची जबाबदारी स्वीकारावी लागेल.
१. इराणचा भीषण पलटवार
युद्धविरामाच्या चर्चा सुरू असतानाच इराणने आक्रमक पाऊल उचलले आहे:
• तेल टँकरवर हल्ला: कतारच्या किनाऱ्याजवळ ‘कतार एनर्जी’शी संबंधित एका तेल टँकरवर इराणने क्रूझ क्षेपणास्त्राने हल्ला केला. सुदैवाने २१ कर्मचाऱ्यांना सुरक्षित वाचवण्यात आले.
• कुवेत विमानतळाला लक्ष्य: कुवेत आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील इंधन टाकीवर ड्रोन हल्ला झाल्याने मोठी आग लागली.
• यूएईमध्ये मृत्यू: संयुक्त अरब अमिरातीमधील फुजैराह येथे पाडलेल्या ड्रोनचे अवशेष अंगावर पडल्याने एका व्यक्तीचा मृत्यू झाला.
२. इस्रायलची ‘केमिकल’ स्ट्राइक आणि लेबनॉनवर हल्ला
इस्रायलने इराणला चोख प्रत्युत्तर देताना दावा केला आहे की, त्यांनी इराणमधील ‘फेंटानिल’ औषध निर्मितीच्या कारखान्यावर हल्ला केला आहे. या औषधाचा वापर रासायनिक शस्त्रांसाठी होऊ शकतो, असा इस्रायलचा संशय आहे. दुसरीकडे, लेबनॉनची राजधानी बैरुतमध्ये केलेल्या हल्ल्यात ५ जण ठार तर २१ जण जखमी झाले आहेत.
३. ट्रम्प यांची बदलती भूमिका आणि अमेरिकेत गोंधळ
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी महिनाभरात इराणबाबत वारंवार भूमिका बदलल्याने अमेरिकन नागरिकांमध्ये संभ्रम आहे.
• आधी नाटो देशांची मदत मागणे आणि नंतर “तुमचे तुम्ही बघून घ्या” म्हणणे, यावरून त्यांच्यावर ‘उतावीळपणाची’ टीका होत आहे.
• ट्रम्प यांच्या मते, इराणला युद्धविराम हवा आहे, मात्र होर्मुझची सामुद्रधुनी खुली झाल्याशिवाय हे शक्य नाही.
४. राजनैतिक घडामोडी आणि निर्बंध
• थेट संपर्काची कबुली: इराणचे परराष्ट्रमंत्री अब्बास अराघची यांनी अमेरिकेचे दूत स्टीव्ह विटकॉफ यांच्याकडून युद्धविरामाचा निरोप मिळाल्याचे मान्य केले आहे, मात्र थेट चर्चा झाल्याचा इन्कार केला.
• प्रवास बंदी: युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर ‘एमिरेट्स’ आणि ‘एतिहाद’ सारख्या विमान कंपन्यांनी इराणी नागरिकांच्या प्रवेशावर आणि ट्रान्झिटवर बंदी घातली आहे.
• खामेनेईंचा इशारा: इराणचे सर्वोच्च नेते आयातुल्ला मोजतबा खामेनेई यांनी स्पष्ट केले की, ते इस्रायलविरोधी शक्तींना आणि अमेरिकेला प्रखर विरोध करत राहतील.
भारतावर काय परिणाम होणार?
तज्ज्ञांच्या मते, अमेरिका या युद्धातून सन्मानपूर्वक बाहेर पडण्याचा प्रयत्न करत आहे. ट्रम्प प्रशासन स्वतःचे सैन्य मागे घेऊन इस्रायलला पुढे करून हे युद्ध अप्रत्यक्षपणे सुरू ठेवण्याची शक्यता आहे. जगातील २० टक्के तेलपुरवठा होर्मुझच्या मार्गातून होतो, तिथे तणाव वाढल्यास त्याचा भारतीय अर्थव्यवस्थेवर मोठा परिणाम होणे अटळ आहे.
