मुंबई,दि.६: गेल्या अनेक आठवड्यांपासून संपूर्ण जगाचे लक्ष वेधून घेणारा अमेरिका (USA) आणि इराणमधील (Iran) भीषण लष्करी संघर्ष आता एका निर्णायक वळणावर पोहोचला आहे. अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री (Secretary of State) मार्को रुबियो यांनी अधिकृत घोषणा केली आहे की, २८ फेब्रुवारीपासून इस्रायलच्या सोबतीने सुरू केलेले ‘ऑपरेशन एपिक फ्यूरी’ (Operation Epic Fury) आता पूर्णपणे समाप्त झाले आहे. या घोषणेमुळे जागतिक स्तरावर मोठा दिलासा व्यक्त केला जात आहे.
दीड महिन्याचा रक्तरंजित संघर्ष आणि युद्धविराम
२८ फेब्रुवारी रोजी अमेरिकेने इस्रायलच्या सहकार्याने इराणमधील विविध शहरांवर तीव्र हवाई हल्ले (Airstrikes) केले होते. या कारवाईत इराणचे सर्वोच्च नेते (Supreme Leader) अली खामेनेई यांच्यासह अनेक वरिष्ठ लष्करी कमांडर मारले गेले. या हल्ल्याचा तीव्र निषेध करत इराणने प्रत्युत्तर म्हणून इस्रायल आणि अमेरिकन लष्करी तळांवर क्षेपणास्त्रांचा (Missiles) वर्षाव केला होता. सुमारे दीड महिना चाललेल्या या प्रदीर्घ संघर्षानंतर, अखेर ८ एप्रिल रोजी दोन्ही बाजूंनी युद्धविराम (Ceasefire) स्वीकारला होता.
‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’ आणि होर्मुजची नाकेबंदी (Blockade)
युद्ध अधिकृतपणे थांबले असले, तरी स्ट्रेट ऑफ होर्मुज (Strait of Hormuz) या अत्यंत महत्त्वाच्या सागरी मार्गावर अद्याप तणाव कायम आहे. मार्को रुबियो यांनी स्पष्ट केले की, अमेरिकन नौदल (US Navy) आता ‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’ (Project Freedom) अंतर्गत या सागरी मार्गातील सुरुंग (Mines) हटवण्यासाठी आणि जहाजांची वाहतूक सुरळीत करण्यासाठी कार्यरत आहे. इराणकडून व्यापारी जहाजांवर बेकायदेशीरपणे लादला जाणारा ‘टोल’ थांबवण्यासाठी अमेरिका कटिबद्ध असून, इराणने आमच्या संयमाची परीक्षा घेऊ नये, असा कडक इशाराही त्यांनी दिला आहे.
ट्रम्प प्रशासनाची ‘मॅक्सिमम प्रेशर’ नीती (Maximum Pressure Policy)
राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणवर ‘जास्तीत जास्त दबाव’ टाकण्याची नीती अवलंबली असून, इराणची आर्थिक नाकेबंदी (Economic Blockade) अधिक कडक केली आहे. “अमेरिका राजनैतिक चर्चेसाठी (Diplomatic Talks) तयार असली, तरी इराणने प्रथम आपल्या अण्वस्त्र कार्यक्रमाबाबत (Nuclear Program) ठोस आणि विश्वासार्ह पावले उचलावीत,” अशी अट अमेरिकेने ठेवली आहे.
इराणचा पलटवार: अमेरिकेचे धोरण ‘दुटप्पी’
दुसरीकडे, इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेजेशकियान यांनी अमेरिकेच्या भूमिकेवर तीव्र प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. “एकीकडे अमेरिका चर्चेची भाषा करते आणि दुसरीकडे लष्करी कारवाया आणि धमक्या सुरू ठेवते, हे अमेरिकेचे दुटप्पी धोरण (Double Standards) आहे,” असा आरोप त्यांनी केला आहे. सध्याच्या घडीला जरी युद्ध थांबले असले, तरी पश्चिम आशियातील (West Asia) राजकीय परिस्थिती अद्यापही अस्थिर आहे.
