सोलापूर,दि.१७: भारतात लवकरच सॅटेलाइट बेस्ड इंटरनेट (Satellite-based Internet) ची सेवा सुरू होणार आहे. या नवीन टेक्नॉलॉजीच्या शर्यतीत इलॉन मस्क (Elon Musk) यांची कंपनी स्टारलिंक (Starlink) आणि मुकेश अंबानी यांची रिलायन्स इंडस्ट्रीज (Reliance Industries) अंतर्गत येणारी जियो (Jio) हे दोन्ही दिग्गज आमनेसामने आले आहेत. अलीकडेच सोशल मीडियावर या दोन्ही कंपन्यांच्या अधिकाऱ्यांमध्ये तनातनी (Tension/Dispute) पाहायला मिळाली होती, जिथे मस्क यांनी भारतात सेवा सुरू होण्यास होणाऱ्या उशिराबद्दल प्रश्न उपस्थित केले होते, तर जियोने प्रत्येक कम्पिटिशन (Competition) साठी तयार असल्याचे प्रत्युत्तर दिले होते.
भारतातील कायदेशीर प्रक्रिया आणि परवानग्या
भारत सरकारने सॅटेलाइट आधारित इंटरनेट सेवा देण्यासाठी आतापर्यंत तीन प्रमुख कंपन्यांना लायसन्स (License) मंजूर केले आहे. यामध्ये स्टारलिंक, जियो आणि वनवेब (OneWeb) यांचा समावेश आहे. लायसन्स मिळाल्यानंतर आता या कंपन्यांना पुढील प्रक्रियेअंतर्गत सिक्युरिटी अप्रूवल (Security Approval) आणि स्पेक्ट्रम (Spectrum) ची गरज भासणार आहे. ही सर्व प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतरच या कंपन्या प्रत्यक्षात आपली सर्विस (Service) भारतात सुरू करू शकतील.
सॅटेलाइट बेस्ड इंटरनेट म्हणजे काय? आणि ते कसे काम करते?
सॅटेलाइट इंटरनेटच्या माध्यमातून युजर्सना घरबसल्या हाय-स्पीड इंटरनेट (High-speed Internet) मिळते. यासाठी जमिनीवर कोणत्याही प्रकारच्या फायबर लाइन केबल किंवा मोबाईल टॉवरची गरज भासत नाही.
1. प्रक्रिया: पृथ्वीच्या लोअर ऑर्बिट (Lower Orbit) मध्ये अनेक सॅटेलाइट्स (उपग्रह) स्थापित केले जातात, जेथून थेट घरांपर्यंत सिग्नल पाठवले जातात.
2. डिश अँटेना / टर्मिनल: घराच्या छतावर किंवा मोकळ्या जागेवर एक छोटा डिश अँटेना (Dish Antenna) बसवला जातो, ज्याला टर्मिनल (Terminal) असे म्हणतात. हे टर्मिनल सॅटेलाइटवरून येणारे सिग्नल रिसिभ (Receive) करते.
3. वायफाय राउटर: टर्मिनलवरून सिग्नल वायफाय राउटर (Wi-Fi Router) पर्यंत पोहोचवले जातात, ज्यामुळे युजर्सना त्यांच्या उपकरणांवर हाय-स्पीड इंटरनेट वापरता येते.
नैसर्गिक आपत्तींमध्ये वरदान
सामान्यतः तीव्र वादळ, भूकंप, त्सुनामी किंवा इतर कोणत्याही नैसर्गिक आपत्तीच्या वेळी जमिनीवरील विजेचे खांब आणि मोबाईल टॉवर तुटल्यामुळे इंटरनेट आणि टेलिकॉम कनेक्टिव्हिटी पूर्णपणे खंडित होते. मात्र, सॅटेलाइट इंटरनेट अशा समस्यांपासून पूर्णपणे सुरक्षित राहून अखंडपणे काम करत राहते.
कोणत्या भागांसाठी असेल सर्वात फायदेशीर?
सॅटेलाइट कम्युनिकेशन (SATCOM) चा सर्वाधिक फायदा अशा दुर्गम भागांना होईल जिथे अद्याप फायबर केबलचे जाळे पोहोचलेले नाही:
डोंगराळ भाग आणि दुर्गम गावे (Remote Areas)
समुद्रात प्रवास करणारे जहाजे
देशाचे सीमावर्ती भाग आणि लष्करी छावण्या
नैसर्गिक आपत्तींनी प्रभावित झालेले क्षेत्र
भारतीय बाजारपेठेत कोण मारणार बाजी?
भारत ही जगातील सर्वात मोठ्या बाजारपेठांपैकी एक आहे, त्यामुळे प्रत्येक जागतिक कंपनी येथे आपले स्थान निर्माण करू इच्छित आहे. मात्र, भारतीय बाजारपेठेत केवळ टेक्नोलॉजी (Technology) उत्तम असणे पुरेसे नाही, तर तिथे किंमत (Price) हा सर्वात मोठा फॅक्टर (Factor) असतो. याशिवाय इंटरनेटची स्पीड (Speed), कव्हरेज (Coverage) आणि इन्स्टॉलेशन चार्ज (Installation Charge) हे देखील तितकेच महत्त्वाचे पैलू ठरणार आहेत.
रिचार्ज आणि किमतीचा अंदाज (अमेरिकेच्या आधारावर)
जियोची रणनीती: जियो भारतात आधीपासूनच आपल्या अत्यंत परवडणाऱ्या प्लान्स (Affordable Plans) आणि आक्रमक बिझनेस स्ट्रेटजी (Business Strategy) साठी ओळखली जाते.
स्टारलिंकचे दर: भारतात स्टारलिंक आणि जियोचे प्लॅन्स किती रुपयांपासून सुरू होतील, याबाबत अद्याप कोणतीही अधिकृत (Official) घोषणा झालेली नाही. मात्र, अमेरिकेतील शिकागो (Chicago) शहरात स्टारलिंकच्या मंथली प्लान्स (Monthly Plans) वर नजर टाकल्यास, तिथे सुरुवातीची किंमत ५५ अमेरिकन डॉलर (सुमारे ५,२२२ रुपये दरमहा) एवढी आहे. या प्लान अंतर्गत युजर्सना १०० एमबीपीएस (100 Mbps) पर्यंतची स्पीड मिळते.
इन्स्टॉलेशन: अमेरिकेत स्टारलिंक सेटअपसाठी टर्मिनल घरी बसवावे लागते. भारतामध्ये हे टर्मिनल आणि सेटअप पूर्णपणे मोफत दिले जाईल की त्यासाठी ग्राहकांकडून वेगळा चार्ज घेतला जाईल, याबाबत अद्याप चित्र स्पष्ट झालेले नाही.
