नवी दिल्ली,दि.१९: जागतिक राजकारणात आणि युद्धभूमीवर सध्या कमालीची उलथापालथ पाहायला मिळत आहे. जगातील सर्वात शक्तिशाली देश असल्याचा दावा करणाऱ्या अमेरिकेला आता एका नव्या आव्हानाचा सामना करावा लागतोय. इराणने अमेरिकेच्या अत्यंत प्रगत अशा क्षेपणास्त्र संरक्षण यंत्रणेला (Missile Defence System) चकमा देण्याची कला अवगत केली आहे. धक्कादायक बाब म्हणजे, इराणच्या या वाढत्या ताकदीमागे रशिया आणि चीन या दोन महासत्तांचा हात असल्याची खळबळजनक माहिती समोर येत आहे.
इराण अमेरिकेचे संरक्षण कवच कसा भेदतोय?
अमेरिकेची ‘पॅट्रियट’ (Patriot) आणि इतर अत्याधुनिक क्षेपणास्त्र संरक्षण यंत्रणा जगातील सर्वोत्तम मानल्या जातात. मात्र, इराणने या यंत्रणांना अपयशी ठरवण्यासाठी एक विशेष रणनीती आखली आहे:
‘सॅच्युरेशन अटॅक’ (Saturation Attack): इराण एकाच वेळी शेकडो ड्रोन आणि स्वस्त क्षेपणास्त्रांचा मारा करतो. यामुळे अमेरिकेच्या संरक्षण यंत्रणेचे रडार गोंधळात पडतात आणि त्यांची मारा करण्याची क्षमता संपून जाते. याच संधीचा फायदा घेऊन इराण आपली मुख्य आणि घातक क्षेपणास्त्रे लक्ष्यावर डागतो.
ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रांचे हायब्रिड कॉम्बिनेशन: इराण अत्यंत स्वस्त आत्मघाती ड्रोन (जसे की शाहेद-१३६) आणि हायपरसॉनिक क्षेपणास्त्रांचा एकत्र वापर करतो.
कमी उंचीवरून उडणारी क्षेपणास्त्रे: इराणची काही क्षेपणास्त्रांची दिशा आणि उंची अशी असते की ती अमेरिकेच्या रडारच्या टप्प्यात खूप उशिरा येतात, ज्यामुळे अमेरिकेला प्रत्युत्तर देण्यासाठी अत्यंत कमी वेळ मिळतो.
रशिया आणि चीनची पडद्यामागून कशी मिळतेय मदत?
इराणच्या या मोहिमेला रशिया आणि चीनकडून मोठी तांत्रिक आणि धोरणात्मक मदत मिळत असल्याचे संरक्षण तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.
रशियाकडून मिळणारी मदत: युक्रेन युद्धाच्या बदल्यात रशिया इराणला प्रगत इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर (EW) तंत्रज्ञान आणि रडार यंत्रणांना चकमा देण्याचे आधुनिक ज्ञान पुरवत आहे. यामुळे इराणला अमेरिकेच्या रडार यंत्रणेची कमकुवत बाजू समजून घेणे सोपे झाले आहे.
चीनकडून मिळणारी मदत: चीन इराणला क्षेपणास्त्रे आणि अत्याधुनिक ड्रोन बनवण्यासाठी लागणारे महत्त्वाचे मायक्रोचिप्स, सॅटेलाइट गाईडन्स आणि इतर इलेक्ट्रॉनिक सुटे भाग पुरवत असल्याचा संशय आहे. या आर्थिक आणि तांत्रिक पुरवठ्यामुळे इराणची निर्मिती क्षमता वेगाने वाढली आहे.
संरक्षण तज्ज्ञांचे मत:
“हा केवळ इराण आणि अमेरिका असा लढा राहिलेला नाही. रशिया, चीन आणि इराणची ही नवी त्रिकूट (Axis) अमेरिकेच्या लष्करी वर्चस्वाला थेट आव्हान देत आहे. इराणचे तंत्रज्ञान दिवसेंदिवस अधिक अचूक आणि घातक होत चालले आहे.”
अमेरिकेची चिंता का वाढली?
अमेरिकेने मध्यपूर्वेत (Middle East) आपल्या सैन्याच्या सुरक्षेसाठी अब्जावधी डॉलर्सच्या संरक्षण यंत्रणा तैनात केल्या आहेत. मात्र, इराण जर याच यंत्रणांना निकामी करत असेल, तर इस्रायल आणि मध्यपूर्वेतील अमेरिकेच्या मित्रदेशांच्या सुरक्षेला मोठा धोका निर्माण होऊ शकतो. या नव्या आव्हानाचा सामना करण्यासाठी आता अमेरिकेला आपल्या संरक्षण धोरणात आणि तंत्रज्ञानात आमूलाग्र बदल करावे लागणार आहेत.
