मुंबई,दि.२५: आखाती देशांमध्ये (Gulf Countries) सुरू असलेल्या भीषण युद्धाला आता महिना पूर्ण होत आहे. या युद्धामुळे जागतिक स्तरावर इंधन टंचाई (Fuel Shortage) निर्माण झाली असून त्याचे पडसाद आता पश्चिम महाराष्ट्र आणि कोकणात उमटू लागले आहेत. इराणशी असलेल्या राजनैतिक संबंधांमुळे भारत होर्मुझ सामुद्रधुनीतून (Strait of Hormuz) कच्चे तेल (Crude Oil) आणि एलपीजी (LPG) टँकर्स सुखरूप बाहेर काढण्यात यशस्वी झाला असला, तरी अजूनही २० हून अधिक जहाजे नाकेबंदीत (Blockade) अडकलेली आहेत.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी लोकसभेत दिलेल्या माहितीनुसार, भारताने ४१ देशांकडून इंधन साठा मागवण्यास सुरुवात केली आहे. युद्ध लांबल्यास ‘कोरोना’ सारखी गंभीर परिस्थिती ओढवू शकते, असा इशाराही त्यांनी दिला आहे.
जमिनीवरील वास्तव: कोल्हापूर आणि सिंधुदुर्गात रांगा
प्रशासन जरी इंधन टंचाईच्या बातम्यांना ‘अफवा’ (Rumors) ठरवत असले, तरी कोल्हापूर, सांगली, सिंधुदुर्ग आणि रत्नागिरी जिल्ह्यांत परिस्थिती चिंताजनक आहे.
• नो स्टॉक (No Stock): अनेक पेट्रोल पंप ७-८ तास ‘ड्राय’ (कोरडे) राहत आहेत.
• रेशनिंग (Rationing): पेट्रोल पंपावर गर्दी उसळल्यामुळे प्रशासकीय सूचनेनुसार किंवा साठ्याअभावी प्रति वाहन फक्त २ लिटर पेट्रोल दिले जात आहे.
• रांगा: नागरिक आपली कामे सोडून पेट्रोल भरण्यासाठी लांबच लांब रांगा (Queues) लावत आहेत.
पुरवठा साखळीतील अडथळे (Supply Chain Issues)
या चारही जिल्ह्यांना सांगलीतील मिरज (Miraj) येथील ऑईल डेपोंमधून (HPCL, BPCL, IOCL) पुरवठा केला जातो. मात्र, सद्यस्थितीत खालील तांत्रिक व धोरणात्मक अडचणी समोर येत आहेत:
1. टँकर्सची प्रतीक्षा: सिंधुदुर्ग आणि रत्नागिरीतून आलेले टँकर्स सोमवारी पहाटेपासून मिरज डेपोबाहेर उभे आहेत. आगाऊ रक्कम (Advance Payment) भरूनही कंपन्यांकडून टँकर्स भरून दिले जात नसल्याचा आरोप पंप चालकांनी केला आहे.
2. ऑनलाइन प्रणालीचा फटका (Online System): सध्याच्या स्वयंचलित प्रणालीमुळे कंपन्यांना पंपावरील साठ्याची (Stock level) अचूक माहिती मिळते. साठा संपत आल्यावरच टँकर पाठवला जातो, परंतु डेपो ते पंप या प्रवासाच्या वेळात (Lead Time) पंप पूर्णपणे ड्राय पडत आहेत.
3. दरवाढीची शक्यता (Price Hike): कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्याने कंपन्यांना सध्याच्या दरात विक्री करणे तोट्याचे ठरत आहे. त्यामुळे दरवाढीच्या प्रतीक्षेत कंपन्या जाणीवपूर्वक पुरवठा मर्यादित करत असल्याची चर्चा इंधन विक्रेत्यांमध्ये आहे.
दरवाढीची टांगती तलवार
पाच राज्यांतील निवडणुकांमुळे (Elections) सध्या इंधन दरवाढ रोखली गेली असली, तरी आंतरराष्ट्रीय बाजारातील वाढत्या किमतींमुळे कंपन्यांवर मोठा आर्थिक ताण येत आहे. युद्ध थांबले नाही, तर निवडणुकांनंतर पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात मोठी वाढ होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.
नागरिकांनी घाबरून जाऊन साठा करू नये, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात येत असले तरी, पुरवठा साखळी विस्कळीत झाल्याने ग्राहकांना मनस्ताप सहन करावा लागत आहे.
