मुंबई: मध्य-पूर्वेतील धुमसता तणाव आता भारताच्या उंबरठ्यापर्यंत येऊन पोहोचला आहे. हिंद महासागरात अमेरिकेने इराणच्या ‘IRIS Dena’ या युद्धनौकेवर टॉरपिडो डागून ती बुडवल्याने खळबळ माजली आहे. विशेष म्हणजे, ही युद्धनौका भारतात आयोजित एका नौदल सरावात सहभागी होऊन परतत असताना हा हल्ला झाला. या घटनेमुळे दक्षिण आशियातील सागरी सुरक्षेचा प्रश्न ऐरणीवर आला असून, भारतासाठी हा मोठा चिंतेचा विषय ठरत आहे.
नेमकी घटना काय?
श्रीलंकेच्या दक्षिण किनारपट्टीपासून अवघ्या ४० नॉटिकल मैल अंतरावर, आंतरराष्ट्रीय सागरी क्षेत्रात हा हल्ला झाला. अमेरिकन पाणबुडीने केलेल्या या कारवाईत इराणची युद्धनौका जलसमाधी झाली. श्रीलंकेच्या नौदलाने दिलेल्या माहितीनुसार:
• बुडत्या जहाजातून ३२ इराणी कर्मचाऱ्यांना वाचवण्यात यश आले आहे.
• अद्याप अनेक कर्मचारी बेपत्ता असून शोधमोहीम सुरू आहे.
• हा भाग श्रीलंकेच्या ‘शोध आणि बचाव’ (SAR) कक्षेत येतो.
नमल राजपक्षे यांचा सवाल: “सरकारला अंधारात ठेवले का?”
श्रीलंकेचे खासदार नमल राजपक्षे यांनी या घटनेवर तीव्र संताप व्यक्त केला आहे. त्यांनी श्रीलंकेच्या सरकारला काही कडक प्रश्न विचारले आहेत:
1. पूर्वसूचना होती का? अमेरिकेने ही कारवाई करण्यापूर्वी श्रीलंका सरकारला याची कल्पना दिली होती का?
2. माहिती लपवली का? जर सरकारला या हल्ल्याची कल्पना होती, तर ती जनतेपासून का लपवण्यात आली?
3. सुरक्षेचे काय? जर माहिती नव्हती, तर आपल्या सागरी क्षेत्रात इतकी मोठी लष्करी कारवाई विनासूचना कशी काय होऊ शकते?
राजपक्षे यांनी या घटनेला संपूर्ण दक्षिण आशियाच्या स्थिरतेसाठी धोकादायक म्हटले असून, भारत आणि इतर शेजारील देशांनी यावर गांभीर्याने विचार करण्याची गरज व्यक्त केली आहे.
भारतासाठी ही घटना चिंतेची का?
हिंदी महासागर हा भारताचा ‘बॅकयार्ड’ मानला जातो. या घटनेचे भारतावर होणारे संभाव्य परिणाम खालीलप्रमाणे आहेत:
• व्यापारी मार्गाला धोका: भारताचा बहुतांश तेल पुरवठा आणि व्यापार याच सागरी मार्गावरून होतो. येथील सैन्य संघर्ष भारताची ऊर्जा सुरक्षा धोक्यात आणू शकतो.
• सुरक्षेचे आव्हान: भारतीय नौदलाच्या सरावातून परतणाऱ्या जहाजावर हल्ला होणे, हे प्रादेशिक वर्चस्वाच्या लढाईचे संकेत आहेत.
• राजकीय तणाव: इराणने या हल्ल्याचा बदला घेण्याचा इशारा दिला आहे. जर हा संघर्ष वाढला, तर भारताला आपल्या मित्रराष्ट्रांसोबतचे (अमेरिका आणि इराण दोन्ही) संतुलन राखणे कठीण जाईल.
इराणचा इशारा: “आंतरराष्ट्रीय कायद्यांचे उल्लंघन करून केलेल्या या हल्ल्यासाठी अमेरिकेला गंभीर परिणाम भोगावे लागतील.”
