सोलापूर,दि.३०: मराठी चित्रपटसृष्टीचे शाहिर आणि लोकप्रिय अभिनेते-दिग्दर्शक दादा कोंडके (Dada Kondke) यांच्या ‘बोट लावीन तिथे गुदगुल्या’ या चित्रपटातील ‘वर ढगाला लागली कळ, खाली पाणी थेंब थेंब गळ’ हे गाणे आजही महाराष्ट्राला तालावर नाचवते. मात्र, हा इतिहास घडवणारा मान्सून ट्रॅक मूळतः दुसऱ्याच चित्रपटासाठी रचला गेला होता, असा रंजक खुलासा त्यांनी आपल्या ‘एकटा जीव’ (शब्दांकन: अनिता पाध्ये) या आत्मचरित्रात केला आहे.
बॉलिवूडवर असा होता दादांचा दबदबा
दादा कोंडके यांचा नवा चित्रपट थिएटरमध्ये रिलीज होणार म्हटल्यावर मोठमोठे हिंदी निर्माते आणि वितरक आपले हिंदी चित्रपट पुढे ढकलायचे किंवा उशिराने रिलीज करायचे. दादांच्या चित्रपटांचा थिएटरवर असा प्रचंड होल्ड असायचा की, सलग २५-२५ आठवडे (रौप्यमहोत्सव) थिएटर हाऊसफुल चालायचे. अगदी अमिताभ बच्चन, धर्मेंद्र यांसारख्या महानायकांच्या चित्रपटांसमोरही दादांचे चित्रपट तुफान कमाई करायचे, त्यामुळे हिंदी चित्रपट वितरक दादांच्या चित्रपटांच्या रिलीज डेटशी टक्कर घेणे आवर्जून टाळत असत.
याच प्रचंड लोकप्रियतेच्या काळात जन्माला आलेल्या ‘वर ढगाला लागली कळ’ या गाण्याचा रंजक प्रवास:
‘तुमचं आमचं जमलं’साठी मूळ संकल्पना:
दादा कोंडके यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या गाण्याची मूळ संकल्पना आणि चाल १९७६ मध्ये आलेल्या ‘तुमचं आमचं जमलं’ या चित्रपटासाठी तयार करण्यात आली होती. संगीतकार राम-लक्ष्मण आणि दादा यांनी पावसावर आधारित एका लोकशैलीतील गाण्यासाठी ही धून तयार केली होती.
ऐनवेळी चित्रपटातून वगळण्याचा निर्णय:
‘तुमचं आमचं जमलं’चे चित्रीकरण सुरू असताना कथेच्या ओघात हे गाणे बसत नव्हते. प्रसंगाचे औचित्य लक्षात घेऊन दादांनी हे गाणे त्या चित्रपटातून वगळले आणि ती चाल तशीच बाजूला ठेवून दिली.
‘बोट लावीन तिथे गुदगुल्या’मध्ये भव्य पुनरागमन:
त्यानंतर १९७८ मध्ये ‘बोट लावीन तिथे गुदगुल्या’ या चित्रपटाचे काम सुरू असताना पावसातील एका प्रसंगासाठी दादांना या पडून राहिलेल्या गाण्याची आठवण झाली. त्यांनी संगीतात थोडे बदल करून उषा मंगेशकर आणि जयवंत कुलकर्णी यांच्या आवाजात हे गाणे मुद्रित केले.
‘पांडू हवालदार’चा मजेशीर संदर्भ:
गाण्याच्या ओळींमध्ये “अडाणी ठोकळा, मनाचा मोकळा, पांडू हवालदार जसा…” असा उल्लेख येतो. १९७५ मधील स्वतःच्याच ‘पांडू हवालदार’ या सुपरहिट चित्रपटातील पात्राचा एक मजेशीर संदर्भ म्हणून दादांनी या ओळी गाण्यात समाविष्ट केल्या होत्या.
सेन्सॉर बोर्डाची कात्री आणि दादांचे चातुर्य:
दादा कोंडके यांच्या इतर गाण्यांप्रमाणेच या गाण्यावरही सेन्सॉर बोर्डाने द्व्यर्थी शब्दांचा आरोप करत कात्री चालवण्याचा प्रयत्न केला होता. गाण्यातील श्लेष आणि शब्दांवर आक्षेप घेण्यात आला होता, परंतु दादांनी सेन्सॉर बोर्डाच्या अधिकाऱ्यांना अत्यंत चातुर्याने पटवून दिले की, या गाण्यात कोणतीही अश्लीलता नसून हे केवळ ग्रामीण लोकबोलीतील निसर्गाशी आणि पावसाशी जोडलेले रूपक आहे. आपल्या ठाम भूमिकेमुळे दादांनी हे गाणे एकाही कटशिवाय जसेच्या तसे चित्रपटात कायम ठेवण्यात यश मिळवले.
एका चित्रपटासाठी नाकारलेली धून आणि सेन्सॉर बोर्डाच्या कचाट्यातून सहीसलामत सुटलेले हे गाणे पुढे जाऊन मराठी चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासातील सर्वात मोठा मान्सून ट्रॅक ठरले. दादा कोंडके यांच्या अचाट पारख आणि कल्पकतेमुळेच या गाण्याने पडद्यावर येताच इतिहास घडवला.
