सोलापूर,दि.१२: देशातील वेगवान रेल्वे वाहतुकीच्या नव्या युगाची पहाट उजाडत आहे. बहुप्रतिक्षित मुंबई–पुणे–हैदराबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पाचा (Mumbai-Pune-Hyderabad Bullet Train Project) सविस्तर प्रकल्प अहवाल म्हणजेच ‘डीपीआर’ (Detailed Project Report – DPR) आता पूर्ण झाला आहे. या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पामुळे महाराष्ट्र आणि तेलंगणा या दोन्ही राज्यांच्या विकासाला प्रचंड गती मिळणार आहे. विशेष म्हणजे, या हायस्पीड कॉरिडॉरमध्ये सोलापूर आणि पंढरपूर या दोन महत्त्वपूर्ण शहरांचा समावेश करण्यात आला आहे. यामुळे जिल्ह्यातील उद्योग, व्यापार, पर्यटन आणि धार्मिक क्षेत्रासाठी प्रगतीची नवी कपाटे उघडणार आहेत.
महाराष्ट्रात सर्वाधिक लांबी; अशी असतील ९ अत्याधुनिक स्थानके
सुमारे ६७१ किलोमीटर लांबीच्या या बुलेट ट्रेन कॉरिडॉरमध्ये (Bullet Train Corridor) महाराष्ट्राचा वाटा सर्वाधिक आहे. राज्यात एकूण ९ स्थानके प्रस्तावित (Proposed Stations) करण्यात आली असून, त्यांचा मार्ग निश्चित झाला आहे. या मार्गावर पुढीलप्रमाणे प्रमुख स्थानके असतील:
विक्रोळी ➔ ठाणे ➔ नवी मुंबई ➔ लोणावळा ➔ पिंपरी-चिंचवड ➔ पुणे ➔ बारामती ➔ पंढरपूर ➔ सोलापूर.
सोलापूरनंतर ही हायस्पीड ट्रेन थेट तेलंगणाची राजधानी हैदराबादच्या दिशेने झेपावेल. ताशी ३०० किलोमीटर (300 km/h) वेगाने धावणाऱ्या या रेल्वेमुळे राज्यातील प्रमुख शहरे परस्परांशी अत्यंत वेगाने जोडली जातील.
१२ तासांचा प्रवास अवघ्या पावणेतीन तासांत!
सध्या मुंबई ते हैदराबाद दरम्यान रेल्वे किंवा रस्ते मार्गाने प्रवास करण्यासाठी तब्बल १२ ते १५ तासांचा मोठा कालावधी लागतो. मात्र, बुलेट ट्रेन प्रत्यक्ष सुरू झाल्यानंतर हा संपूर्ण प्रवास अवघ्या २ तास ५५ मिनिटांत पूर्ण होईल, असा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. प्रत्येक बुलेट ट्रेनची आसनक्षमता (Seating Capacity) सुमारे १,२१५ प्रवाशांची असेल. प्रकल्प कार्यान्वित झाल्यानंतर पहिल्याच वर्षी दररोज ६३ हजारांहून अधिक प्रवासी या हायस्पीड सेवेचा लाभ घेतील, अशी शक्यता वर्तवली जात आहे.
विमानतळाच्या धर्तीवर ‘स्मार्ट’ स्थानके आणि घाट माथ्यावरील आव्हानात्मक बोगदे
या प्रकल्पातील बुलेट ट्रेन स्थानके पारंपरिक रेल्वे स्थानकांपेक्षा पूर्णपणे वेगळी आणि अत्याधुनिक (Ultra-Modern) असणार आहेत. विमानतळाच्या धर्तीवर (Airport Model) विकसित होणाऱ्या या स्थानकांमध्ये:
प्रशस्त प्रतीक्षालये (Spacious Waiting Lounges)
स्मार्ट तिकीट प्रणाली (Smart Ticketing System)
आधुनिक पार्किंग व्यवस्था आणि डिजिटल माहिती केंद्रे (Digital Information Centers)
उच्चस्तरीय सुरक्षा यंत्रणा (High-Level Security System) उपलब्ध असतील.
या प्रकल्पातील तांत्रिकदृष्ट्या सर्वात आव्हानात्मक आणि जटील (Complex Project) काम महाराष्ट्रातील खंडाळा घाट विभागात होणार आहे. या दुर्गम भागात १३ ठिकाणी एकूण २४ किलोमीटर लांबीचे बोगदे (Tunnels) आणि ३५ किलोमीटरपेक्षा अधिक लांबीचा भूमिगत मार्ग (Underground Route) उभारण्यात येणार आहे.
विठ्ठल भक्तांची वारी होणार सुखकर; धार्मिक पर्यटनाला बुस्ट
वारकरी संप्रदायाचे मुख्य श्रद्धास्थान असलेल्या पंढरपूरला दरवर्षी आषाढी-कार्तिकी आणि इतर यात्रांच्या निमित्ताने लाखो भाविक भेट देतात. बुलेट ट्रेनमुळे मुंबई, पुणे आणि परिसरातील भाविकांना पंढरपूरला अत्यंत कमी वेळेत पोहोचणे शक्य होईल. यामुळे धार्मिक पर्यटनाला (Religious Tourism) मोठी चालना मिळून स्थानिक अर्थव्यवस्थेला (Local Economy) मोठा आर्थिक फायदा होईल.
सध्या या प्रकल्पासाठी भूसंपादन (Land Acquisition), पर्यावरणीय मंजुरी (Environmental Clearance), आर्थिक आराखडा आणि अंतिम प्रशासकीय मंजुरी मिळण्याची प्रक्रिया वेगाने सुरू आहे. या मंजुऱ्या मिळताच प्रत्यक्ष बांधकामाला (Construction) सुरुवात होईल. सोलापूर आणि पंढरपूरच्या नागरिकांसाठी हा प्रकल्प खऱ्या अर्थाने ‘गेमचेंजर’ (Game Changer) ठरणार आहे.
सोलापूरसाठी विकासाचा नवा अध्याय; हैदराबादशी असणारे ऋणानुबंध होणार घट्ट
सोलापूर हे महाराष्ट्र, कर्नाटक आणि तेलंगणा या तीन राज्यांच्या सीमेवरील एक प्रमुख व्यापारी केंद्र (Commercial Hub) आहे. येथील वस्त्रोद्योग (Textile Industry), बिडी उद्योग, कृषी प्रक्रिया उद्योग आणि सेवा क्षेत्रांमुळे शहराची एक वेगळी ओळख आहे. बुलेट ट्रेनमुळे मुंबई, पुणे आणि हैदराबाद या तीन मोठ्या आर्थिक केंद्रांशी (Economic Hubs) सोलापूर थेट जोडले जाणार आहे.
विशेषतः सोलापूरच्या पूर्व भागात राहणाऱ्या पद्मशाली समाजाचे हैदराबाद आणि तेलंगणाशी अत्यंत घनिष्ठ सामाजिक, सांस्कृतिक आणि व्यावसायिक संबंध आहेत. शिक्षण, व्यवसाय, नोकरी आणि कौटुंबिक कारणांसाठी या दोन्ही शहरांदरम्यान दररोज मोठ्या संख्येने प्रवासी ये-जा करतात. बुलेट ट्रेनच्या सुविधेमुळे हा प्रवास अधिक सोयीस्कर, सुरक्षित आणि वेळेची बचत करणारा ठरेल, ज्यामुळे दोन्ही शहरांमधील ऋणानुबंध आणखी घट्ट होतील.
